Przy tworzeniu i omawianiu projektów na linii grafik – zleceniodawca bardzo często dochodzi do problemu, w którym ten drugi stwierdza, że kolory są jakieś dziwne, inne niż prosił, a tak w ogóle to po wydrukowaniu są jeszcze inne.

W tym wpisie zajmiemy się właśnie tym zagadnieniem. Postaramy się w prosty sposób wytłumaczyć czym są kolory CMYKowe, czym są pantonowe i do czego tak w ogóle potrzebny jest RGB. W przystępny sposób postaramy się także wytłumaczyć dlaczego kolory po wydrukowaniu są inne niż te, które widzieliśmy na monitorze.

Jeśli zagadnienia techniczne z tej dziedziny nie są Ci obce lub jesteś grafikiem, proszę Cię abyś zacisnął zęby i jakoś przetrzymał ten artykuł. Nie będziemy się tu zagłębiać w detale techniczne, profile i tryby kolorystyczne, itd. Naszym założeniem jest, aby omówić kwestie kolorów w taki sposób aby był zrozumiały przez laika i pomógł usprawnić komunikację pomiędzy np.: działem marketingu a projektantem.

Monitor czyli RGB
Zaczniemy od urządzenia, które jest nam najbliższe i z którego korzystamy najczęściej, czyli od monitora. Każdy monitor wyświetla kolory w trybie RGB. Jakkolwiek tajemniczo by to nie brzmiało to wbrew pozorom wyjaśnienie działania tego trybu jest bardzo proste.

Skrót RGB wziął się od pierwszych liter słów oznaczających kolory w języku angielskim. Czyli Red (czerwony) – Green (zielony) – Blue (niebieski). Pozostałe kolory takie jak np. żółty czy różowy są wynikiem łączenia tych trzech kolorów podstawowych.

cmyk_obraz_01

A w jaki sposób są łączone owe kolory? Otóż każdy monitor składa się z ogromnej ilości malutkich diod. W dużym uproszczeniu możemy napisać, że gdy jedna dioda zaświeci się w kolorze czerwonym, a druga w zielonym uzyskamy małą cząstkę obrazu (piksela) w kolorze żółtym. Wiele urządzeń działa w oparciu o tryb RGB, ale co warto zaznaczyć i tym bardziej zapamiętać, to fakt, że trybem tym także posługują się wszystkie aparaty fotograficzne. Dlatego wszystkie zdjęcia, które zgrywamy z aparatu są zdjęciami RGB i jako takie nie nadają się jeszcze do profesjonalnego druku. Ale to zagadnienie opiszemy szerzej troszkę dalej.

RGB nazywa się czasem modelem addytywnym – czyli dodając do siebie poszczególne składowe, kolor zbliża się do bieli. Kolor biały w trybie RGB uzyskujemy poprzez dodanie do siebie wszystkich trzech kolorów. Sprawia to pewne wrażenie dezorientacji, wszak w szkole uczyli nas, że kolory stają się ciemniejsze po ich wzajemnym dodaniu a nie, że stają się jaśniejsze. Nieco naturalniejszy w odbiorze i zrozumieniu jest kolor CMYK.

Druk czyli CMYK
Teraz od razu przeskoczymy sobie do trybu CMYK i wyjaśnimy z czego on się w ogóle wziął. Tryb CMYK na komputerze jest symulacją sposobu techniki drukowania w poligrafii. Wszystkie jego wady i zalety są przedłużeniem tego co można i czego nie można osiągnąć w druku.

Skrót CMYK podobnie jak RGB, jest wynikiem połączenia pierwszych liter czterech składowych kolorów, czyli w kolejności Cyan, Magenta, Yellow, K (czarny). Kolory uzyskuje się poprzez ich mieszanie ze sobą, ale w przeciwieństwie do trybu RGB, im więcej ich dodamy tym będą stawać się ciemniejsze.

cmyk_obraz_02

Dodanie do siebie trzech kolorów CMY spowoduje uzyskanie koloru „nijakiego”, ciemni brei.

cmyk_obraz_03

Właśnie przez to, że tak ciężko jest uzyskać kolor czarny z połączenia trzech kolorów CMY została dodana osobna barwa: czarna. Warto tu wspomnieć, że nawet ten dodatkowy czarny jest czasem za mało intensywny przy wykorzystaniu go na dużych powierzchniach – aplach. Gdy tak się dzieje można użyć intensywniejszego czarnego z palety kolorów Pantone® lub wzbogacić go pozostałymi kolorami CMY. Ale wracając do samego czarnego, to jego jednolity ciemny kolor nie jest jego jedyną zaletą.

Podczas druku offsetowego, czyli w profesjonalnej drukarni, kolory są nanoszone etapami z osobnych płyt. Wbrew pozorom jest to bardzo ważne! Zwłaszcza przy drobnych elementach takich jak na przykład mała czcionka. Gdy taki elemencik składa się z dwóch lub większej ilości kolorów, to w przypadku gdy płyty nie są dobrze spasowane lub rozejdzie się papier, kolory się nie spasują. Zilustrujemy to lepiej na ilustracji poniżej.

Powiedzmy że chcemy użyć małej, drobnej czcionki i zapisać ją zielonym kolorem. Jak pamiętamy z wcześniejszego obrazka, aby uzyskać kolor zielony musimy użyć dwóch kolorów: cyjanu i żółtego.

cmyk_obraz_04

Powyższy, nieco przejaskrawiony przykład pokazuje co może się stać, gdy użyjemy już tylko dwóch kolorów składowych. Wyobraźmy sobie co może się stać przy użyciu trzech lub czterech kolorów!

Oczywiście w teorii do takiego rozjazdu koloru nie powinno dojść, ale trzeba być świadomym pewnych ograniczeń technologicznych i drukarskich. Czyli gdy następnym razem grafik lub operator DTP zwróci Ci uwagę na zły kolor przy drobnych elementach, to nie będzie wynik jego złośliwości, tylko troski o projekt. W takich sytuacjach powinno się skorzystać z koloru czarnego, który nieważne jak drobny będzie spójny lub kolorów z palety Pantone®, ale o tym później.

Oczywiście nie jest to jedyne zagrożenie jakie może wyjść przy drukowaniu i korzystaniu z CMYKa. Jednak wyraźnie pokazuje to, jak technologia wpływa na proces kreatywny.

Różnice między RGB a CMYK

Tak prawdę mówiąc ciężko pisać o różnicach, gdyż są to zupełnie osobne światy, mające w gruncie rzeczy bardzo mało podobieństw. Jednak na potrzeby naszego małego kompendium wyróżniliśmy dwie najistotniejsze różnice. Świadomość ich występowania może pomóc zrozumieć dlaczego nasz zaprzyjaźniony grafik robi niewyraźne miny.

CMYK ma mniej kolorów niż RGB

Jest to spore uproszczenie, niemniej można śmiało powiedzieć, iż kolorów, które możemy uzyskać z CMYKa jest zdecydowanie mniej niż tych, które występują w RGB. To właśnie dlatego zdjęcia, które na monitorze wyglądają pięknie, po wydrukowaniu na drukarce CMYKowej są bledsze i tracą kolory.

cmyk_obraz_05

Powyższy przykład jasno pokazuje, że konwersji z trybu RGB do CMYK powinien dokonywać jedynie profesjonalista, który wie jak zminimalizować ewentualne straty w kolorach. Trzeba też otwarcie powiedzieć, że są kolory które ładniej wyglądają w CMYKu niż w RGBie.

Aby przeglądać pliki zapisane w trybie CMYK musisz posiadać odpowiednie oprogramowanie

Niestety, nie wszystkie (zwłaszcza te darmowe) programy do przeglądania grafiki i zdjęć obsługują tryb CMYK. Dlatego właśnie po otwarciu CMYKowego dokumentu możesz widzieć bardzo przejaskrawione, fluoroscencyjne kolory. Czyli jeśli poprosiłeś drukarnie lub grafika o udostępnienie zdjęcia, które zostało przygotowane do druku, nie zdziw się, gdy zobaczysz takie kolory. Zwłaszcza, jeśli nie posiadasz odpowiedniego oprogramowania.

Kolory Pantone®

Palety kolorów Pantone® to dodatkowe zestawy kolorów, które możemy wykorzystać w druku. Czym się różnią? Przede wszystkim tym, iż wybrany przez nas Pantone® jest jednolitym, nieuzyskiwanym przez proces mieszania kolorem (przynajmniej podczas nanoszenia na papier). Nie może wystąpić tu zjawisko rozjeżdżania się drobnych elementów. Kolory uzyskiwane z CMYKa cechują się tak zwaną siatką rastra, co przy drukowaniu drobnych elementów może mieć istotne znaczenie. Na poniższej ilustracji widzimy w przybliżeniu ową siatkę rastra na przykładzie koloru zielonego.

cmyk_obraz_06

Kolejnym równie ważnym powodem używania kolorów Pantone® jest fakt, iż można dzięki nim uzyskać kolory bardziej nasycone i intensywne. Takie, które są nieosiągalne przy drukowaniu z CMYKa. Możemy też użyć kolorów metalicznych, co zdecydowanie zwiększa atrakcyjność projektu.

Aby móc swobodnie omawiać projekt, w którym zawarte są dodatkowe kolory Pantone®, zarówno projektant jak i zleceniodawca projektu powinni posiadać wzornik kolorów.

W wielkim skrócie i uproszczeniu postaraliśmy się przybliżyć temat i rolę kolorów w druku. Ten wpis nie wyczerpuje nawet małej części tego zagadnienia, więc jeśli coś jest niejasne, zostaw proszę opinię lub pytanie, a my postaramy się poszerzyć temat.